اجابت كردند و بيامدند مجتمع شده ( 1 ) . قريش از مكّه بيرون آمدند ، و قائد ايشان ابو سفيان بن حرب بود . و غطفان بيرون آمدند ، و قائد ايشان عيينة بن حصن بن حذيفة ابن بدر الفزارىّ بود و الحارث بن عوف المرّىّ با قبيلهء بنى مرّه و مسعر بن ( 2 ) رخيله با قوم خود . چون رسول - عليه السّلام - بشنيد كه اينان جمله دست يكى كرده‌اند و عزم درست كرده بر قتال او ، او از مدينه بيرون آمد با سه هزار مرد ، در پيش سلع فرود آمد ( 3 ) ، و سلع كوهى است باز پس پشت او بود و ميان او و ميان دشمن خندق بود ، و قريش و احزاب به مجتمع الاسيال ( 4 ) من ( 5 ) رومة ( 6 ) بر كنار وادى با ده هزار مرد و بنو غطفان نقمى فرود آمدند از جانب احد . و رسول - عليه السّلام - زنان را و كودكان خود را و اهل مدينه را با حصاركى ( 7 ) فرستاد كه آن جا بود به نزديكى ( 8 ) . و حيىّ بن اخطب النّضرىّ بيامد به حصن كعب بن اسيد ( 9 ) القرظىّ . و از ميان كعب و رسول - عليه السّلام - عهدى بود ، و او با رسول به صلح بود [ حيىّ ابن اخطب بيامد ] ( 10 ) و گفت : يا كعب ! در بگشاى كه من آمده‌ام و تو را عزّ ابد الدّهر آورده . گفت : برو كه تو مردى شومى و ميان من و محمّد عهدى است ، و من آن عهد نشكافم ، و من از او الَّا وفا و صدق نديده‌ام ، روا ندارم عهد او شكافتن . حيىّ ( 11 ) بسيار بگفت ، نشنيد از او . به آخر گفت : تو در حصن از بخل و خساست بسته‌اى تا ( 12 ) از زنان

--> ( 1 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : و مجتمع شدند . ( 2 ) . اساس : معن بن ، آط ، آب ، آج ، لب ، مش : مسعرى ، به قياس با منابع خبرى ، تصحيح شد ، تفسير قرطبى ( 14 / 129 ) : مسعود بن رخيله ، كا : مسعر بن دخيله . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : سه هزار مرد و ابو غطفان بنقمى فرود آمدند از جانب احد كه در پيش سلع بود . ( 4 ) . اساس : مجتمع الاسباب ، به قياس با نسخهء آط ، و اتّفاق نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 5 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : بر . ( 6 ) . اساس و نسخه بدلها : دومة الجندل ، كه چون خطا مىنمود با توجّه به معجم البلدان ( بيروت 1376 ه / 1957 م ) / 104 و سيرة النّبويه ( مصر 1355 ه / 1936 م ) 3 / 230 تصحيح شد . ( 7 ) . مش : با حصار . ( 8 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : نزديك . ( 9 ) . كذا در اساس و ديگر نسخه بدلها ، پاره‌اى مآخذ تفسيرى به صورت كعب بن اسد القرظى ضبط كرده‌اند . ( 10 ) . اساس : ندارد ، از آط ، افزوده شد . ( 11 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : حيىّ بن اخطب . ( 12 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش ما .